Hyrje

Koronaviruset (CoV) janë një familje e madhe e viruseve që shkaktojnë sëmundje të cilat mund të paraqiten në formë të një ftohjeje të lehtë ose si sëmundje më të rënda (SARS-CoV, MERS-CoV). Në 31 dhjetor të vitit 2019 Autoritetet shëndetësore kineze e laj,ëruan OBSH-në për shfaqjen e rasteve me pneumoni nga shkaktarë të panjohur në qytetin Vuhan, Kinë. Në 9 janar të vitit 2020 ishte identifikuar një koronavirus i ri, sekuencionimi gjenetik i të cilit konfirmoi se bënte pjesë në llojin e beta korona viruseve. Koronavirusi i ri (SARS-CoV2) është një lloj i ri i koronaviruseve që më parë nuk ka qenë i identifikuar tek njerëzit dhe shkakton sëmundje të ashtuquajtur COVID-19. Pas regjistrimit të rasteve në numrin më të madh të rajoneve të OBSH-së, në 11.03.2020 sekretari i përgjithshëm i OBSH-së shpalli pandemi të  COVID-19.

Simptomat dhe shenjat e zakonshme të sëmundjes janë temperatura e lartë e trupit, ethet, kola dhe vështirësitë në frymëmarrje. Tek rastet më të rënda, infeksioni mund të shkaktojë pneumoni, sindromë respiratore akute të rëndë, mosfunksionim të veshkave, madje edhe vdekje. Nuk ka ndonjë trajtim specifik, si edhe për numrin më të madh të viruseve. Megjithatë, numri më i madh i simptomave mund të mjekohen dhe për këtë arsye mjekimi duhet të bazohet në gjendjen klinike të pacientit.

Gjendja me COVID-19 në Republikën e Maqedonisë së Veriut  20.03.2020

Në 20.03.2020, në Republikën e Maqedonisë së Veriut janë raportuar 18 raste të reja me  COVID- nga 4 qytete  – Dibër – 7, Shkup – 6, Shtip – 3 dhe Kavadar – 1.

Numri më i madh i rasteve i përkasin grupmoshës 20-29 vjet dhe 50-59 vjet, ndërsa sipas gjinisë 10 janë femra dhe 8 janë meshkuj.

Në spital janë shtruar 2 persona, ndërsa të tjerët janë në trajtim shtëpiak.

Tek 3 persona është vërtetuar prania e komorbiditetit.

Gjithsej 16 persona kanë pasur kontakt me rast të konfirmuar të COVID-19 në Republikën e Maqedonisë së Veriut.

Nga numri i përgjithshëm i rasteve të regjistruara në 20.03.2020, 12 janë konfirmuar në Laboratorin e virusologjisë dhe diagnostikës molekulare pranë Institutit të shëndetit publik, ndërsa 6 në laborator privat. Në laboratorin e ISHP-së janë bërë gjithsej 92 testime.

Në të gjithë territorin e vendit tonë në 18.03.2020 u shpall gjendje e jashtëzakonshme me kohëzgjatje prej së paku 30 ditësh.

 

GJENDJA KUMULATIVE ME COVID-19 NË REPUBLIKËN E MAQEDONISË SË VERIUT

Deri më 20.03.2020, në Republikën e Maqedonisë së Veriut janë raportuar gjithsej 85 raste me  COVID-19 (I=4,1/100.000).

Sipas vendbanimit, raste me COVID-19 janë regjistruar në 6 qytete, Shkup (43), Dibër (n=34), Shtip (n=4), Kavadar (n=2), Gostivar (n=1) dhe Ohër (n=1).

Sa i përket shpërndarjes sipas gjinisë, janë regjistruar 45 persona të gjinisë mashkullore dhe 42 të gjinisë femërore, pra në raport 1:1. Morbiditeti specifik sipas gjinisë, tek meshkujt është 4,1/100.000 në 100.000 banorë, ndërsa tek femrat 4,1/100.000 banorë.

Mosha e të prekurve sillet nga 4 deri në 87 vjet (mediana – 46,0 vjet). Numri më i madh i të prekurve janë në moshë mbi 60 vjet – 19 (22,4%), ndërsa incidencë më e lartë 6,5/100.000 banorë është regjistruar tek grupmosha 50-59 vjet (Grafiku 1).

 

Grafiku 1. Shpërndarja e të sëmurëve me  COVID-19 në Republikën  e Maqedonisë së Veriut sipas moshës, (n=85)

korona1 21 3

Sa i përket datës së diagnostikimit laboratorik, rasti i parë është regjistruar në javën e 9, ndërsa nga java e 11 në vitin 2020 vazhdimisht regjistrohen raste të reja të konfirmuara.  Numri më i lartë i rasteve të regjistruar gjatë një dite (n=19) është regjistruar në 19.03.2020 (Grafiku 2).

Grafiku 2.  Shpërndarja e të sëmurëve nga COVID-19 në Republikën e Maqedonisë së Veriut sipas ditës së diagnostikimit laboratorik, 2020 (n=85)

korona 2 21 3

 

Nga rastet e raportuara, 23 ose 27,1%  janë hospitalizuar, ndërsa 62 raste janë në izolim shtëpiak, pa simptoma dhe me pasqyrë të lehtë klinike. Sa i përket simptomave që janë raportuar tek personat e sëmurë, numri më i madh i rasteve kanë manifestuar kollë (70,3%), temperaturë (65,6%), debulesë (31,3%) dhe ethe (31,3%),   ndërsa 21 persona janë pa simptoma. Një person nga personat e hospitalizuar është vendosur në aparate për frymëmarrje për shkak të përkeqësimit të gjendjes.

Kur bëhet fjalë për komorbiditetin, 18 kanë edhe sëmundje kronike, 13 vuajnë nga sëmundje kardiovaskulare, nga 3 janë me diabet dhe sëmundje kronike të veshkave dhe nga 2 person me sëmundje kronike të mushkërive dhe hipotiroidizëm, ndërsa një me sëmundje neuromuskulare.

Janë regjistruar 6 raste në mesin e punonjësve shëndetësor.

84 nga të sëmurët janë raste aktive, ndërsa një është shëruar.

Nga numri i përgjithshëm i rasteve, 17 janë raste të importuara, nga të cilët për 3 ka të dhëna për kontakt me rast të konfirmuar me COVID-19 gjatë qëndrimit të tyre jashtë shtetit. Vetem një peron është detektuar në pikë kufitare hyrëse (Aeroporti ndërkombëtar Shkup).

Nga numri i përgjithshëm i të raportuarve , 60 janë vërtetuar në Laboratorin e virusologjisë dhe diagnostikës molekulare pranë Institutit të shëndetit publik, ndërsa 25 në laborator privat Klinika Zhan Mitrev. Në Laboratorin e ISHP-së janë kryer gjithsej 425 testime. (Grafiku 3).

Grafiku 3.  Shpërndarja javore e numrit dhe përqindjes të rasteve pozitive me SARS-CoV2 në Republikën e Maqedonisë së Veriut (n=85)

korona 3 21 3

Nga rastet pozitive, janë regjistruar 486 kontakte të cilët mbikëqyren në periudhë prej 14 ditësh.Nga rastet e regjistruara, 58 raste janë me përhapje lokale.

VLERËSIMI I RREZIKUT NGA PËRHAPJA E MËTEJSHME E COVID -19

Vlerësimi i rrezikut nga OBSH në nivel global dhe nivel të Rajonit Evropian flet për një rrezik shumë të lartë.

Rreziku nga përhapja e mëtejshme e COVID-19 në Republikën e Maqedonisë së Veriut vlerësohet si:

  • Dibra është në fazë 4 (përhapje e gjerë)
  • Shkupi në fazë 3 (përhapje e lokalizuar)
  • Pjesa tjeter e Republikës së Maqedonisë së Veriut në fazë 2 (raste sporadike)

 

 

Në komunat Dibër dhe Qendër Zhupa u shpall gjendje krize dhe karantin në datë 13.03.2020 me kohëzgjatje së paku 30 ditë.

Në të gjithë territorin e vendit tonë në 18.03.2020 u shpall gjendje e jashtëzakonshme me kohëzgjatje prej së paku 30 ditësh.

 

 

 

Gjendja me COVID-19 në botë

Sipas të dhënave të fundit të publikuara nga OBSH, deri më 20.03.2020:

Numri i rasteve të konfirmuara në rrafsh global – 234.073 (24.247  raste të reja)

Numri i rasteve të vdekjes në mbarë botën – 9.840 (1.061 të reja)

Numri i vendeve të prekura: 175

 

  • Rajoni evropian i OBSH-së
    • Raste të konfirmuara– 591 (17.506 raste të reja)
    • Raste të vdekjes – 899 (816 raste të reja)
  • Rajoni i OBSH-së Pacifiku perëndimor
    • Raste të konfirmuara– 349 (1.016 raste të reja)
    • Raste të vdekjes – 405 (28 raste të reja)
  • Rajoni i OBSH-së Azia juglindore
    • Raste të konfirmuara– 918 (261 raste të reja)
    • Raste të vdekjes – 31 (8 raste të reja)
  • Rajoni mesdhetar lindor i OBSH-së
    • Raste të konfirmuara– 759 (1.254 raste të reja)
    • Raste të vdekjes – 312 (151 raste të reja)
  • Rajoni i OBSH-së Amerika
    • Raste të konfirmuara– 271 (4.104 raste të reja)
    • Raste të vdekjes – 178 (57 raste të reja)
  • Rajoni i OBSH-së Afrika
    • Raste të konfirmuara– 473 (106 raste të reja)
    • Raste të vdekjes – 8 (1 rast i ri)

 

UDHËZIME DHE REKOMANDIME PËR POPULLATËN

http://www.iph.mk/sq/covid-19-si-ta-mbroni-veten/

  • Trajtimi shtëpiak i rasteve të dyshimta

http://www.iph.mk/sq/udhezues-per-mjekim-shtepiak-te-pacienteve-te-dyshuar-per-infeksion-me-2019-ncov/

  • Udhëzime për punonjësit shëndetësor

http://www.iph.mk/sq/rekomandime-per-punonjesit-shendetesor-paisjet-per-mbrojtje-personale/

  • Faqja e internetit e Ministrisë së Shëndetësisë

http://zdravstvo.gov.mk/sq/home-main/

 

INFORMACION PËR POPULLATËN

Personat që  kanë simptoma të gripit ose simptoma të ngjashme me gripin (temperaturë e lartë mbi 38°С, ethe, frymëmarrje të vështirësuar, dhimbje në kraharor, kollë të thatë etj.), mjeku që do t’i trajtoje duhet t’i pyesë për historinë e udhëtimit jashtë shtetit dhe për kontakt të mundshem me ndonjë rast të konfirmuar të koronavirusit.

Vetëm në rast se personi që ka simptoma ka udhëtuar në ndonjë shtet të rrezikuar ose ka patur kontakt me rast të konfirmuar duhet të udhëzohet që të marrë në telefon ALO DOKTOR, QSHP ose ISHP.

 

Nëse keni pyetje të tjera në lidhje me sëmundjen, mund të kontaktoni numrat e telefonave në vazhdim:

QSHP  Manastir                         071 261 330

QSHP  Veles                           071 219 278

NJR Gjevgjeli                     078 545 444

QSHP  Koçan                        071 373 913

QSHP  Kumanovë                   070 215 851

QSHP  Ohër                          070 723 029

QSHP  Prilep                       076 475 747

QSHP  Shkup                         071 289 614

QSHP  Strumicë                   072 235 543

QSHP  Tetovë                         075 240 464

NJR Gostivar                       076 365 161

QSHP  Shtip                            078 365 613

ISHP  Shkup                         078 387 194

SHSH Alo Doktor              02/15 123

 

 

 

 

 

Shkup, 21.03.2020

 

Sektori për parandalim dhe kontroll të sëmundjeve infektive

Instituti i shëndetit publik