Për shkak të njoftimit të Drejtorisë së Punëve Hidrometeorologjike (DPH), sipas së cilës nga 26 deri më 30 qershor 2026 priten temperatura maksimale ditore më të larta, Instituti i Shëndetit Publik bën thirrje për respektimin e masave për mbrojtje dhe kujdes në kushte të temperaturave të larta ambientale.

Si ndikon moti i nxehtë në shëndetin tonë dhe çfarë duhet të bëjmë?

Kur ajri i ambientit i afrohet ose e tejkalon temperaturën normale të trupit prej afërsisht 36.7°C, aftësia e trupit të njeriut për t'u ftohur zvogëlohet. Përveç kësaj, kur lagështia relative e ajrit të ambientit është e lartë, djersitja bëhet më e vështirë dhe si pasojë ftohja e trupit bëhet më e vështirë.

Kur trupi nxehet shumë ose ka probleme me balancimin e temperaturës së tij, kjo mund të shkaktojë një ndjenjë dobësie, tharje të gojës, marramendje, nauze, djersitje të tepërt, lëkurë të thatë, dhimbje barku. Kur e ashtuquajtura "goditje nga dielli" përkeqësohet mund të shfaqen edhe simptomat dhe shenjat e mëposhtme: ndërprerje e djersitjes, lëkurë jashtëzakonisht e nxehtë, konfuzion (marramendje), rrahje të shpejta të zemrës, vështirësi në frymëmarrje, alivani dhe madje edhe vdekje.

Grupet e cenueshme të popullatës:

·         Personat mbi 60 vjet, gratë shtatzëna, fëmijët, personat në rrezik social, punëtorët që punonjë në ambient të hapur.

·         Personat me sëmundje kronike si:

o   Personat me sëmundje kardiovaskulare, sëmundje të mushkërive dhe veshkave, diabet, sëmundje mendore, obezitet dhe persona që marrin terapi që rrit urinimin (diuretikë, disa ilaçe për epilepsinë, sëmundja e Parkinsonit, etj.).

Rekomandime për mbrojtje nga moti i nxehtë

1. Shmangni ekspozimin e drejtpërdrejtë në diell dhe aktivitetet në natyrë nga ora 11:00 deri në orën 17:00.

2. Vishni rroba të lehta dhe të lehta, syze mbrojtëse dhe një kapelë me ngjyrë të çelët me hark të lartë dhe strehë të gjerë kur jeni nën rrezet direkte të diellit.

3. Qëndroni brenda dhe në mjedise me ajër të kondicionuar.

4. Nëse duhet të jeni jashtë gjatë kësaj periudhe bëni pushime më të shpeshta në hije dhe shmangni ekspozimin e drejtpërdrejtë në diell.

5. Mbyllni dritaret dhe perdet gjatë ditës dhe hapini ato natën kur temperatura është më e ulët.

6. Hani sasi të moderuara të ushqimit. Shmangni ushqimet yndyrore dhe me shumë kalori, si dhe ushqimet që përmbajnë një sasi të madhe sheqeri.

7. Pini mjaftueshëm lëngje gjatë gjithë ditës, pa pritur derisa të ndjeni etje. Pirja e ujit është zgjedhja më e mirë, por mund të konsumohen edhe pije minerale joalkoolike. Shmangni pijet alkoolike, pijet me kafeinë dhe pijet shumë të ftohta.

8. Kur jeni në një automjet të parkuar hapni dritaren për të mundësuar ventilim. Automjetet e mbyllura plotësisht nxehen shumë. Mos lini askënd në automjet!

9. Bëni një dush të vakët sipas nevojës. Për freski shtesë vendosni kompresa të ftohta ose zhytni këmbët në ujë të ftohtë.

10. Personat me sëmundje kronike, veçanërisht ata me sëmundje kardiovaskulare, neurologjike dhe pulmonare, duhet të jenë veçanërisht të disiplinuar në ndjekjen e këtyre rekomandimeve dhe në marrjen e terapisë së rregullt. Për çdo ndryshim në shëndetin e tyre, ata duhet të konsultohen me mjekun e tyre amë.

Çfarë duhet të bëni nëse nuk ndjeheni mirë?

1. Nëse ndiheni të dobët, të shqetësuar ose keni etje të fortë dhe dhimbje koke, kërkoni ndihmë, zhvendosuni në një vend më të freskët sa më shpejt të jetë e mundur dhe matni temperaturën e trupit tuaj.

2. Pini ujë ose një pije minerale jo të gazuar për t'u rehidratuar.

3. Nëse keni dhimbje muskulore, më shpesh në këmbë, krahë dhe stomak, pushoni menjëherë në një vend të freskët dhe konsumoni lëngje që përmbajnë elektrolite. Nevojitet ndihmë mjekësore nëse dhimbjet zgjasin më shumë se një orë.

4. Nëse një anëtar i familjes suaj, ose një person që po ndihmoni, ka lëkurë të nxehtë dhe të thatë, dhimbje dhe/ose është pa ndjenja, telefononi menjëherë në 194 ose 112; Ndërsa prisni për ndihmë mjekësore emergjente, zhvendoseni atë në një vend të freskët dhe vendoseni në një pozicion horizontal, dhe ngrini këmbët mbi 20 cm.

5. Hiqni rrobat, aplikoni ftohje të jashtme, siç janë kompresat e ftohta në qafë, sqetulla dhe ijë, ftohni zonën vazhdimisht dhe spërkatni lëkurën me ujë.

6. Mos i jepni asnjë terapi.

7. Nëse personi është pa ndjenja, vendoseni atë në pozicionin e rikuperimit.

8. Konsultohuni me mjekun tuaj nëse përjetoni ndonjë simptomë/shenjë të pazakontë, ose nëse ato vazhdojnë.

Duke i pasur parasysh informacionet e dhëna, Instituti i Shëndetit Publik u bën thirrje qytetarëve që t’i respektojnë masat e rekomanduara për mbrojtje nga stresi i nxehtësisë dhe t'u kushtojnë vëmendje të veçantë grupeve të cenueshme të popullsisë.

Për informacion më të hollësishëm mund ta lexoni Planin e Veprimit për Parandalimin e Pasojave të Valëve të të Nxehtit ndaj Shëndetit të Popullatës në Republikën e Maqedonisë së Veriut 2025 – 20230.